NPO3 koolhydraten_dik

3 fouten in de uitzending “Broodje Gezond” over koolhydraten

Heb je gekeken? De uitzending van “Broodje Gezond” op NPO3, genaamd “Word je van koolhydraten dik?”

Het is weer zover: de koolhydraatarme diëten hebben het weer gedaan. Bij NPO3 komen enkele deskundigen aan bod die, geheel zoals ik verwacht had, koolhydraten bejubelen en de low-carb diëten wegzet als een hype of het zoveelste “wonderdieet”. Zo jammer, er zitten waarheden tussen, maar de eenzijdige belichting vind ik echt schokkend.

We hebben het over de Nederlandse Publieke Omroep, die “opereert onafhankelijk van commercie en politiek”, en verder “vertelt de NPO het hele verhaal”, ze willen ook “verhalen vertellen vanuit verschillende perspectieven”. En dan met deze afslachting van het low-carb dieet komen, dat zoveel mensen geholpen heeft met o.a. hun diabetes, overgewicht en darmklachten.

1. we hebben koolhydraten nodig voor energie

Een huisarts zegt dat we koolhydraten nodig hebben voor verbranding. Ze redeneert dat in  groenten en fruit ook koolhydraten zitten en dat aangezien deze producten gezond zijn, de koolhydraten ook gezond zijn.

Nope. Nee. Echt niet.

Dit is dus gewoon totaal niet waar. Je hebt geen koolhydraten nodig voor energie, gewoon echt niet. Dat betekent niet dat ze allemaal slecht zijn, nee hoor, maar je hebt ze niet nodig. Wat je nodig hebt voor goede gezondheid zijn goede vetten, goede eiwitten, vezels en een grote variatie aan vitaminen, mineralen en micronutriënten.

Ik beweer dus niet dat je ze niet mág eten omdat je ze niet strikt nodig hebt om gezond te blijven. Maar zij beweert wel dat we ze nodig hebben, met als redenatie “het zit bijna overal in en groenten zijn ook gezond”. Ja, de vezels, vitaminen en mineralen in groenten, die zijn gezond. Toevallig zit er ook altijd wat natuurlijk aanwezige suiker in, maar dat maakt die suiker nog niet noodzakelijk voor ons. De redenatie is slecht.

Tom Dumoulin

Een samenvatting van de uitzending op de website haalt een koolhydraat-etende Tom Dumoulin aan, met “Hij gaat de Giro niet nogmaals winnen zonder koolhydraten.”

Alsof topsport op dat soort niveau ook maar enigszins te vergelijken is met een gewone Nederlander die veel te weinig of misschien zelfs regelmatig sport. Voor ons is sport iets voor ontspanning en om gezond te blijven. Topsport op dat niveau, het continu op de grens van wat menselijk haalbaar is presteren, is helemaal niet gezond. Gaan we nu echt suggereren dat omdat Tom borden pasta wegwerkt tijdens trainingen en rondom ritten, koolhydraten dus gezond zijn? Kom nou, echt?

2. Low-carb is een quick-fix die de lifestyle niet verandert

De dieetpsycholoog zegt dat low-carb diëten werken omdat ze groepen producten uit het dieet schrappen en dat andere diëten zoals bijvoorbeeld vetarm, even efficiënt zijn. Zij beweert dat de lifestyle niet grondig onder de loep gelegd wordt en dat het daarmee voor mensen een gemakkelijke oplossing is. Ze houden het vervolgens niet vol, en geven daarna zichzelf de schuld.

Hmmm ja, een blijvende lifestyle verandering is lastig te bereiken. Een quick-fix is op zich helemaal niet erg, zolang het een gezonde voeding betreft en geen te grote beperking in calorieën. Makkelijk is niet verkeerd. Uiteindelijk houden mensen het vaak niet vol, en dat komt inderdaad doordat ze niet bewust bezig zijn geweest met een lifestyle verandering. Daarentegen, ook onder mensen die de lifestyle wel “blijvend” veranderen, is blijvend niet altijd echt blijvend. Maar maakt dat die koolhydraatarme fase verkeerd?

Low-carb = Low-carb en dus slecht

Om een punt te maken, namelijk dat koolhydraten niet de boosdoener zijn, worden alle diëten die leunen op het principe van koolhydraatbeperking, over één kam geschoren. Ze zeggen dat elke tijd zijn eigen wonderdieet kent, zo hadden we ook het brood-dieet en het sherry-dieet. Nu is het dan het low-carb dieet en daarmee wordt gesuggereerd dat low-carb net zo’n hype is, een quick fix en klinkklare onzin.

Jammer, want niet elk dieet dat low-carb centraal zet, is gelijk. Je kunt prima super gezond eten, en low-carb eten. De gezondste diëten bevatten minder koolhydraten dan wat wij gewend zijn. Low-carb zelf is al een term die weinig zegt over hoeveel koolhydraten er gegeten worden. Wat is weinig?

Waarom hebben ze alleen deskundigen die hun mening onderstreept? Er zijn genoeg professionals te vinden die pleiten voor een reductie in koolhydraten, naast de pure en onbewerkte voeding die ze hier dan weer wel aanraden. Nee joh, ze zijn duidelijk uit op het bashen van low-carb, dus laten ze vooral niemand aan het woord die meer vertelt over low-carb dan een paar verhalen van mensen, zoals “ja, dat hoor ik wel van mensen ja, dat low-carb werkt” en de professor die zegt “geloof is niet te bestrijden met feiten”, waarmee hij bedoelt dat het geloof in low-carb onterecht is, omdat de feiten volgens hem zeggen dat brood gezond is. Wat me op fout 3 brengt:

3. Brood is gezond

De redenatie gaat als volgt: De koolhydraten worden als gezond en noodzakelijk gezien en dat pleit dan voor brood. De vezels en voedingsstoffen in brood worden ook gezien als essentieel voor de gezondheid. Dat we denken dat we er dik van worden is onzin. We eten alleen teveel van het geraffineerde brood, zoals croissantjes en witte bolletjes.

Het probleem? Wederom, koolhydraten zijn niet noodzakelijk, dus op dat vlak staat brood neutraal, je hebt het niet nodig voor de koolhydraten, maar dat zegt nog niet dat brood slecht is. We eten inderdaad veel te veel geraffineerde producten en als we dit zouden minderen zou dat enorm helpen voor overgewicht en de ontwikkeling van diabetes. Hier ben ik het totaal mee eens.

Ik geloof niet dat tarwe iets goeds doet voor ons.

  • Brood is een makkelijke manier om vezels binnen te krijgen, maar voldoende groenten zorgt hier ook al voor.
  • De micronutriënten zoals vitaminen en mineralen? Aanwezig, maar niet zo veel als in groenten.
  • Veel mensen voelen zich beter als ze minder granen eten, of dat nu volkoren granen waren of niet. Buikpijn of opgeblazen buik nemen vaak af. Dit is veelal anekdotisch, maar niet te ontkennen.
  • Koolhydraten laten de bloedglucose stijgen, waardoor er insuline nodig is, wat problematisch is voor mensen die grenzen aan diabetes type 2 of al diabetes hebben. Dat zijn er heel veel.

Mijn advies

Het algemeen geldende advies van minder hoogbewerkte producten, daar kan ik me alleen maar volledig bij aansluiten. Puur, vers en onbewerkt is wat het woord “voedsel” echt inhoudt.

Die tussendoortjes zoals ontbijtkoek, een croissantje onderweg, een muffin bij de thee, sultana-koekjes en dat soort dingen…laat die maar staan. De koolhydraten zijn niet het grootste probleem, maar het ontbreken van echte voedingsstoffen. Voor de diabeet en de persoon met overgewicht zijn de koolhydraten wellicht wel een aanzienlijk probleem.

Volkorenboterhammen, zilvervliesrijst en volkorenspaghetti als vervangers van witbrood, witte rijst en gewone spaghetti? Ik kan punten aandragen zowel voor als tegen deze vervanging. Nog beter eet je deze dingen gewoon veel minder vaak en in kleinere porties. Een stapel koolhydraten met weinig inhoud. Wie zit daarop te wachten? We willen het massaal niet horen, want het is zo lekker!

Heb jij overgewicht, of diabetes? Of last van buikklachten waar je de oorzaak niet van gevonden krijgt? Laat je brood en pasta/bami eens staan, verminder je rijst en aardappelen en kijk hoe het dan gaat.

Hulp nodig? Neem contact op!

 

week zonder vlees omslag

“Week Zonder Vlees” onder de loep

Moe van de kampen “vega” en “vlees”? Weet je niet meer wie je moet geloven? Je wilt het graag goed doen, maar wat is “goed”? Lees verder, RealFoodGirl helpt je je eigen keuze te maken, weloverwogen en zonder extremisme.

Nationale Week Zonder Vlees

Het is de Nationale Week Zonder Vlees. Het zijn de vegetariërs en de vegans tegen de vleesverslinders. Dat zorgt natuurlijk voor veel discussies waarbij niemand luistert of wint. Het ergste is nog dat deze discussie over meerdere totaal verschillende idealen gaat. De uitkomst hangt af van welk doel je voor ogen hebt. Helaas verdedigen de kampen hun eigen zienswijze zonder dit te beseffen en walsen ze over de idealen van de ander heen.

Ik ga niet herhalen wat de overtuigde kanten precies te zeggen hebben over elkaar en zichzelf, dat is smijten met scheldwoorden en overtuigingen en als je even je Twitter of Facebook opent krijg je genoeg voorbeelden. Je weet wat ik bedoel, het is nu juist wat je hier niet zult lezen.

Idealen en schuldgevoel

De discussie van wel of geen vlees (of dierlijke producten) hangt sterk samen met de idealen die je als persoon hebt. Je wilt wellicht de aarde redden, of dierenlevens sparen. Door deze bril maak je keuzes met betrekking tot je voedsel. Misschien heb je geen grote dromen of idealen maar wil je gewoon eten wat je lekker vindt en er verder niet over na denken. Elke keuze is goed. Je hoeft je niet te verdedigen voor je eigen keuze hierin.

We voelen ons in nauw gedreven als onze keuze bekritiseerd wordt, zeker als deze bestempeld wordt als “slecht”. Uit onzekerheid gaan zij soms overcompenseren en raken zij blind overtuigd van de nieuwe levensstijl. Ook een mogelijk gevolg is de hakken in het zand zetten, niet luisteren naar een andere mening en het halsstarrig de levensstijl bewaken.

Onzekerheid en schuldgevoel zijn niet de beste redenen om iets te doen of laten. Er is maar één persoon aan wie je verantwoording hoeft af te leggen, en dat is degene die terugkijkt in de spiegel.

3 verschillende idealen

Milieu

Het wetenschappelijke bewijs is erg wisselend in de effecten van vlees eten op milieu, maar de algemene mening is absoluut dat minder vee houden beter is in verband met minder waterverbruik en lagere uitstoot van broeikasgassen zoals CO2. Vlees belast het milieu en dat kan dus een goede reden zijn om minder vlees te eten.

Dierenleed en -welzijn

De vegetariërs en de vegans hebben als een van de redenen om te stoppen met vlees eten, dat het zielig is om dieren te houden en te slachten met als doel ze te consumeren. Voor hen is dit de belangrijkste reden om geen vlees te eten. Begrijpelijk, dit is heel legitiem en moet gerespecteerd worden.

Daarnaast geven deze dierenliefhebbers ook om de aarde en daarmee hebben deze personen niet één, maar twee grote idealen. Dat is samen natuurlijk meer dan genoeg om totaal overtuigd vegetariër of veganist te zijn.

Tot zover is het duidelijk, we moeten stoppen of anders flink minderen met vlees. Toch? Dan heb ik nog een ideaal voor jullie:

Gezondheid (voor de mens)

Niet onbelangrijk is de vraag of vlees gezond is voor de mens. Dit opent weer een totaal nieuwe discussie. De algemeen geaccepteerde mening is dat vlees niet goed voor ons is. Hier ben ik het dus absoluut niet mee eens (dat zal niet shockerend zijn).

Gebit en ons darmsysteem worden aangehaald als bewijs dat we met plantaardig voedsel overweg kunnen. Onderzoek toont aan dat vlees slecht is voor ons. Case closed. Daar lijkt geen speld tussen te krijgen te zijn. Zonder te ver in detail te treden (het gaat vandaag om de afweging van idealen, niet een punt voor punt artikel over de voors en tegens van vlees) een paar kanttekeningen:

Uit onderzoek blijkt dat we tijdens onze evolutie voornamelijk vlees EN groenten aten. We zijn aan de top van de voedselketen gekomen en hebben de aarde succesvol gepopuleerd door het eten van dierlijk voedsel. Het voor de mens ideale dieet lijkt het dieet te zijn wat we hadden gedurende onze gehele evolutie. Dit blijkt ook uit het feit dat zowel personen die geen vlees eten, als personen die geen groenten/fruit eten, tekorten krijgen aan vitamines en mineralen.

De onderzoeken die aantonen dat vlees slecht voor ons is, zijn slecht uitgevoerd en wijzen er voornamelijk op dat ons huidige voedingspatroon in zijn geheel ongezond is. Bewijzen dat vlees slecht voor de gezondheid is, zeker als we het hebben over een kwalitatief goed stukje onbewerkt vlees, kan alleen in een studie waarbij mensen jarenlang een dieet voorgeschreven krijgen waar ze zich aan moeten houden. In verschillende groepen kan dan getest worden wat de verschillen zijn.

Helaas berust onderzoek naar voedingspatronen bijna altijd op het principe van herinnering van wat je gegeten hebt in de dagen, weken of maanden daarvoor. Dit is uitvoerig bewezen bijzonder inaccuraat te zijn. Onder vlees valt dan niet alleen dat biologische biefstukje van de koe die gras gegeten heeft, maar ook de salami op je boterham en de hotdog tussen je broodje. Zo krijg je geen resultaten waar je echt wat mee kunt. Deze uitkomsten geven als enige betrouwbare resultaat dat “meer onderzoek nodig is”.

Met een hele evolutie vóór vlees, en alleen erbarmelijk onderzoek tégen, kan ik niet anders dan met vrij grote zekerheid aannemen dat een kwalitatief goed stukje vlees van een dier dat natuurlijk gehouden en gevoerd is, gezond moet zijn.

Door de algemene consensus dat vlees níet gezond is, komt ook dit derde ideaal uit op de conclusie dat je beter geen of minder vlees kunt eten. Bekijken we echter onze evolutie en het slechte onderzoek dat niets bewijst, dan is vlees waarschijnlijk wel gezond, en valt dit ideaal uit naar de kant van wél eten, mits kwalitatief goed.

Vlees of groenten, “of-of” versus “en-en”

Vega(n)’s halen graag aan dat de mens het prima doet op een diervrij voedingspatroon. Dit is waar (maar het beter als je goed weet hoe je je maaltijden opbouwt en supplementen slikt met o.a. vitamine B12, ijzer, vitamine D en omega-3 vetzuren). Mensen kunnen overleven onder de meest erbarmelijke omstandigheden. Die flexibiliteit zorgde voor de overleving van het menselijke ras. Hier zit een hele grote MAAR bij:

Dat het menselijke ras als geheel overleeft ondanks slechte voeding, is wat anders dan dat het niet uit zou maken wat je in je lijf stopt.

Als dat waar was, dan zaten we nu niet met zoveel chronische ziekten. Optimaal betekent zowel goede kwaliteit vlees, als ruimschoots groenten. Gezond eten en vlees-groenten is geen kwestie van “of-of”, maar “en-en”.

Een goed of slecht voedingspatroon wordt niet gedefinieerd door het wel of niet eten van vlees. Een carnivoor is niet (on)gezonder omdat hij vlees eet en een vegan is niet gezonder omdat hij geen vlees eet. Het gaat om het totaalplaatje. Iemand die bewust bezig is met gezond eten en van vlees houdt, zal naast zijn stukje vlees een ruime portie groenten leggen. Het is absoluut niet zeker dat een vegetariër of vegan meer groenten eet dan de carnivoor. Dan hebben we het feit dat vega’s meestal meer granen eten nog niet eens aangekaart, evenals de hoeveelheid verse producten tegenover kant&klare producten die bij beide voedingspatronen zowel gezond (vers) als ongezond (veel kant&klare producten) kunnen zijn.

Is er een middenweg?

Ik heb de 3 idealen in een Venn-diagram gezet. Afhankelijk van je idealen en je wensen, kun je een weloverwogen keuze maken met betrekking tot het eten van vlees.

Venn diagram idealen

Mijn conclusie is de volgende:

Als je geen enkel ideaal wilt negeren kun je overwegen om minder vlees gaan eten, mits dat vlees dan van goede kwaliteit is.

Is dit diagram compleet en heb ik alle mogelijke opties aangekaart? Vast niet. Ben ik van alles vergeten? Ongetwijfeld. Dit artikel is dan ook niet bedoeld om mensen die een aan extremisme grenzende overtuiging hebben punt voor punt onderuit te halen. Ik hoop alleen dat het helpt bij het scheiden van redenen en idealen, zodat iedereen zijn eigen keuze kan maken.

Maak je keuze en accepteer de gevolgen

Natuurlijk mag je als overtuigd vega(n) je eigen keuze maken en dierenleed en de aarde boven je eigen gezondheid zetten, of hierin proberen een balans te vinden. Zolang we maar wel helder hebben dat het ideaal en hoofddoel niet gezondheid is en dat dat gevolgen kan hebben.

Andersom kan een carnivoor ervoor kiezen alleen nog ruimtelijk, natuurlijk en biologisch gehouden vlees te eten en zijn eigen gezondheid, en plezier, boven de aarde of in mindere mate dierenleed (ze worden nog steeds geslacht, maar na een veel gelukkiger leven) te zetten, of proberen hierin een balans te vinden. Zolang we maar wel helder hebben dat het ideaal en hoofddoel niet de aarde is en dat dat gevolgen heeft voor het milieu.

Buiten de keuze voor vlees of geen vlees, is de rest van het dieet bepalender voor het wel of niet gezond zijn van het voedingspatroon. Laten we het “gezond”-principe dan ook niet te groot maken.

Wat fijn, dus de Week Zonder Vlees zit met “minder vlees” precies goed?

Niet echt. Op hun website beweren ze dat vegetarisch eten minstens even gezond is als een dieet met vlees en insinueren ze dat vegetarisch eten gelijk staat aan gezond leven. Dit is gewoon niet waar. Jammer genoeg kunnen ze dit wel staven met bewijs (al is het dan slecht onderzoek), dus liegen ze technisch gezien niet.

Ze adviseren vleesvervangers omdat daar vitamine B12 in zit, maar let wel, dit is toegevoegd en niet van nature aanwezig in de grondstoffen. Je kunt beter een supplement nemen met voldoende vitamine B12 en die 2 eieren die ze gelukkig ook voorstellen, dan de vleesvervanger (maar dat is mijn bescheiden mening). Maar goed, de grootste producenten die grof verdienen met hoogbewerkte “plantaardige” troep, financieren de Week Zonder Vlees. Vandaar dat ze wel vermelden dat er B12 in de vleesvervangers zit, maar niet vermelden hoe ver dat product van de natuur af staat.

Een groot bedrijf kan veel meer verdienen op super goedkope hoogbewerkte producten dan op een stukje kwaliteits vlees. Zij hebben er dan ook veel bij te winnen als we vlees afwijzen en aan de vleesvervangers gaan. Daarom sponsoren zij dit soort initiatieven, en reken maar dat ze wat te zeggen hebben over de inhoud van de website.

Een klein stukje kwaliteitsvlees van een natuurlijk gehouden koe, of een sojaproduct met 50 ingrediënten, gemaakt in een fabriek aan de andere kant van de wereld en toen de wereld overgevlogen naar jou?

Ieder zijn keuze, maar weet wat je kiest en waarom.

suikerziekte terugdraaien

Suikerziekte terugdraaien? Dat kan!

Schotse onderzoekers schrijven in The Lancet (toonaangevend Brits medisch tijdschrift) dat het ze gelukt is. Níet met een of ander bijzonder nieuw medicijn, operatie of behandelapparaat, maar met afvallen! Dit werd deze week ook opgepikt door nu.nl. 

Dat is zowel goed als slecht nieuws:

Voor de gezondheid is het goed nieuws. Overgewicht is een zogenaamde welvaartsziekte en gaat vaak gepaard met hoge bloeddruk, afwijkende cholesterolwaarden en diabetes type 2. Bij elkaar wordt dit metabool syndroom genoemd, een fikse risicofactor voor hart- en vaatziekten. Gewicht verliezen verbetert bloeddruk, cholesterolwaarden en de bloedsuikerregulatie. Afvallen verbetert de gezondheid dus sterk.

Voor de persoon met overgewicht is het soms slecht nieuws omdat afvallen voor velen erg lastig is. Een pilletje (of een serie pilletjes; voor de suiker, het cholesterol en de bloeddruk) is makkelijker. Afvallen is hard werken, wat de balans snel doet doorslaan naar “doe maar een pilletje”. Heel begrijpelijk, lijkt mij.

Pillen versus afvallen

De twee zijn echter bepaald niet gelijk aan elkaar.

Dat een pilletje het probleem niet oplost, bewijzen de complicaties van de wisselende bloedglucosespiegel bij diabeten. Dit zijn de bekende problemen aan voeten, ogen, nieren, zenuwen en bloedvaten. De HbA1c is de gemiddelde bloedsuiker over 2-3 maanden. Hoe lager de HbA1c, hoe lager de kans op complicaties. De HbA1c van iemand met diabetes is hoger dan die van iemand zonder diabetes, ook bij de juiste medicatie.

Diabetesmedicatie helpt, maar is dus als een te kleine pleister op een etterende wond. De wond, het probleem, zit er nog steeds. Afvallen laat de wond genezen, zodat je de pleisters niet meer nodig hebt. Klinkt goed, toch? Nu eens kijken wat ze onderzocht hebben:

Het onderzoek

Schotse onderzoekers zetten personen met diabetes type 2 (zonder insuline maar met medicatie) en een BMI van 27-45 (overgewicht, obesitas en morbide obesitas) op een streng dieet. Ook kreeg deze “interventiegroep” geen medicatie meer voor hun diabetes en de hoge bloeddruk. De “controlegroep” bleef medicatie gebruiken en kreeg geen specifiek dieet. Remissie werd gezien als geen medicatie meer nodig hebben en een HbA1c van <48 mmol/mol (streefwaarde van lange termijn bloedglucosewaarde).

De resultaten waren duidelijk: hoe groter het gewichtsverlies, hoe meer mensen volledig in remissie gingen. Van de interventiegroep kon 46% van de medicatie af, terwijl dit bij de controlegroep maar 4% was. Kwaliteit van leven verbeterde in de interventiegroep, en verslechterde in de controlegroep.

Even wat specifiekere getallen

In totaal waren dit de resultaten:

  • aankomen = niemand in remissie
  • afvallen 0-5 kg = 7% ging in remissie
  • afvallen 5-10 kg = 34% ging in remissie
  • afvallen 10-15 kg = 57% ging in remissie
  • afvallen >15 kg = 86% ging in remissie

Deze personen waren dus niet alleen verlost van de medicijnen, maar ook van de risico’s op complicaties die een te hoog HbA1c met zich mee brengt. Daarnaast rapporteerden ze zelf een hogere kwaliteit van leven. Dat is natuurlijk niet onverwacht, zeker bij fiks gewichtsverlies. Prettig dat niet alleen gekeken is naar het effect op het wel of niet nodig hebben van medicijnen, maar ook naar hoe ze zich voelden.

Genees je van diabetes?

Ben je “genezen” als je geen medicatie meer nodig hebt en je bloedsuikers zichzelf weer reguleren binnen de gewenste grenzen? Dat is een lastige. Deze mensen krijgen ongetwijfeld opnieuw diabetes als ze terug aankomen. Is de ziekte dan weg? Of is het “slapend”?

Diabetes is (meestal) geen ziekte die je bij toeval krijgt. Iedereen bevindt zich op een glijdende schaal, waarbij meer overgewicht voor een hogere kans op diabetes zorgt. Een BMI hoger dan 35 geeft mannen 42% kans op diabetes en vrouwen zelfs 93%.

Afvallen verschuift de positie die je hebt op die schaal. Niet iedereen krijgt op dezelfde “overgewicht”-plaats op de schaal diabetes. Sommigen krijgen het misschien nooit, anderen al heel snel. Dat is natuurlijk ook afhankelijk van allerlei andere factoren. Om van diabetes af te raken moeten sommigen misschien een grotere stap verzetten.

Wat nu wel aangetoond is, is dat fors gewichtsverlies een erg grote kans geeft op het kunnen stoppen van de medicatie en daarmee een lager risico op diabetescomplicaties en andere welvaartsziekten. Noem het genezen of niet, die mensen hebben een enorm gezondheidsvoordeel bereikt!

Wil jij hier hulp bij?

Heb jij verstoorde bloedglucosewaarden, wat in de toekomst waarschijnlijk diabetes wordt? Of heb je al diabetes type 2 en krijg je daar medicatie voor (geen insuline)? Wil jij op avontuur en wellicht ook van die medicijnen af, van je overgewicht af en je gezondheid terug? Neem dan contact met mij op!

Glutenvrij

Over de (on)zin van glutenvrij

Glutenvrij is al een tijdje “hot topic”, en alhoewel “vegan” in opmars is, is het glutenvrij dat momenteel de gewone supermarkten verovert. Er is al heel veel over geschreven en blijkbaar hoor je óf bij het zweverige, ongefundeerde JA-kamp, óf bij het klassiek geschoolde en dus altijd gelijk hebbende NEE-kamp. “Nee” noemt “ja” een hipster en “ja” noemt “nee” dogmatisch.

Wat moet je daar nu mee?

 

De twee kampen

Beide geloofsovertuigingen missen wat mij betreft de boot. Ga ik kijken op websites van glutenvrije fans, dan redt glutenvrij je leven en voel je je fantastisch als je overstapt van tarwespaghetti naar pasta op maïs- of rijstbasis en gewone brownies naar glutenvrije amandel-dadel-kokos brownies. Terwijl zo’n voedingspatroon dan feitelijk nog steeds ronduit slecht is, ook al zijn de gluten eruit. Heeft het dan zin? Misschien, maar dat hangt van de rest van het dieet af.

Als diëtist zou ik in het NEE-kamp thuis moeten horen. Bij de diëtisten zie ik vooral een afwijzing van het idee dat mensen last van gluten kunnen hebben zónder officiële diagnose coeliakie (glutenintolerantie). Volgens hen zijn granen gezond en volkoren granen nog beter. Alle ongediagnosticeerden zijn dan onverstandig bezig en onnodig glutenvrij aan het eten, menen zij. Iets te voorbarig, meen ik, totaal negeren wat iemand zelf ervaart. Daarbij, granen zie ik absoluut niet als iets noodzakelijks, ik zou zelfs liever wat minder granen zien, eigenlijk.

Spaans onderzoek: “Glutenvrij ongezonder dan “gewone” voeding”

Dit wetenschappelijke onderzoek was belangrijk voor het NEE-kamp, want het bewees dat glutenvrij brood meer vetten en verzadigde vetzuren bevat, dat glutenvrije pasta minder suiker en proteïne bevat en dat glutenvrije koekjes minder proteïne en meer vet bevat, dan de glutenbevattende reguliere producten.

Een letterlijke koren op de molen voor de “glutenvrij is slecht” kant dat de glutenvrije varianten hoger bewerkt en minder volwaardig zijn en het totale voedingsplaatje wat ongunstiger laat uitkomen.

Dus, onzin of niet?

Het is een beetje kort door de bocht allemaal. Het gemiddelde “normale” voedingspatroon scoort niet zo hoog qua echte voedingswaarde. Het vervangen van volwaardige volkoren granen (waar ik dus ook niet enthousiast over ben), door voedingsstof-armere hoger bewerkte glutenvrije vervangers, is niet perse een goed idee. Daar ben ik het mee eens.

Dit houdt echter geen rekening met die mensen die zich daadwerkelijk beter voelen als ze geen gluten eten. Experts zijn het erover eens zijn dat de groep coeliakiepatiënten veel groter is dan bekend. Er zijn vele ongediagnosticeerden die niet voldoende (specifieke) klachten hebben om “gevonden” te worden. Wie durft dan te beweren dat iemand niet werkelijk klachten heeft van gluten en dat het allemaal onzin is? “Niet aangetoond” is niet hetzelfde als “niet bestaand”. Toegegeven, veel meer mensen doen aan de hype mee dan het te verwachten is dat er ongediagnosticeerde coeliakie patiënten zijn, maar dat betekent nog niet dat die hele groep zich aanstelt.

Ik voel me volgens mij beter op glutenvrij, wat nu?

Je zou kunnen uitzoeken of het echt de gluten zijn, of wat anders. Met het weglaten van de gluten, komen er andere producten in je voeding voor. Door het bewuster omgaan met voeding maak je wellicht andere keuzes. Dit is allemaal van invloed op hoe je je voelt. Misschien zijn het de gluten, maar misschien ook niet.

Wat ik mensen aanraad die het vermoeden hebben dat gluten hen niet goed bevallen, is hun voedingspatroon samen met de diëtist te bekijken. Het zou toch zonde zijn om zo bewust bezig te zijn en overal op te letten, terwijl het probleem misschien net even anders zit. Dan is er wellicht meer winst te behalen, met meer vrijheid en minder gedoe. Dit zoekt de diëtist samen met je uit.

Deze hele productgroep beperken (brood, pasta, ontbijtkoek, taart, koekjes, bami, pizza) doet waarschijnlijk meer goed voor je gezondheid dan de gluten-granen vervangen door andere granen. In plaats van een normale cracker en muffin te vervangen door een glutenvrije variant, zou je het ook gewoon weg kunnen laten en wat anders eten. Bijvoorbeeld extra groenten, een handje noten of een gekookt eitje. Dat maakt het aandeel “glutenvervangers” in je dieet kleiner en daarmee ook de noodzaak om je er druk over te maken of het bewuste product iets ongezonder is (op vlakken anders dan gluten) dan het glutenbevattende origineel. Die groenten, noten of eieren zijn gezonder dan die (glutenvrije) boterham.

Zonder diëtist

Ook zonder diëtist kom je een heel eind. Goed noteren wat je gegeten hebt en hoe je je voelt geeft heel waardevolle informatie. Probeer eens een paar weken graanvrij te gaan (geen brood, pasta, bami, pizza, noodles etc) en ervaar hoe dat bevalt. Heb je last van bonen of zuivel? Dan kan een FODMAP dieet helpen. Dit exact uitzoeken zonder professionele hulp is lastig, maar soms is het ontdekken van het bestaan van dit soort intoleranties al genoeg om de puntjes te verbinden en op onderzoek uit te gaan.

Als diëtist zou ik mijn werk niet goed doen als ik niet zou adviseren dat een flink aangepast voedingspatroon nooit langer dan enkele weken tot een maand getest moet worden zonder supervisie. Een goed voedingspatroon zorgt voor alle benodigde voedingsstoffen en daarnaast het beperken van voedingsmiddelen die de gezondheid schaden.

Heb jij hulp nodig? Ik help je hier graag bij!

Eten we teveel vlees?

Eten we teveel vlees?

“We eten nog steeds veel te veel vlees”, daarmee kopt het NOS bericht van 20 oktober 2017. Zulke grote beweringen, dat trekt dan mijn aandacht. Als consument weet je toch niet meer wat je moet geloven met al het nieuws over voeding? Dus laat ik maar eens gaan lezen wat ze precies bedoelen, ik kan namelijk meteen meerdere vragen bedenken…

Wie zijn “ze”?

De Universiteit van Wageningen onderzocht dit in opdracht van stichting Wakker Dier. Eenvoudig beschouwd gaat dit dus niet over wat gezond is voor de mens, maar over wat Wakker Dier wil bereiken. Geen probleem, maar dan heb ik het helder, het gaat dus over dierenwelzijn en een dierenwelzijnsorganisatie. Niet over gezondheid.

OK, nou, over hoeveel vlees hebben we het dan?

Nederlanders aten in 2016, net als in 2015 zo’n 39 kilo vlees per jaar, dat is 107 gram per dag. Eerdere jaren was het iets meer en Wakker Dier is dan ook snel met zeggen dat het jammer is dat die daling gestopt is. In 2010 aten we 39,5 kilo per jaar, wat uitkomt op 108 gram per jaar. En ja, ze zijn beide afgerond, het verschil is iets groter, namelijk 1,35 gram per dag. Het is de Universiteit Wageningen, dus ik mag aannemen dat dit resultaat statistisch significant is, maar…zegt dit nu ook écht iets? Is een “gestopte daling” niet een beetje overtrokken? Ze zullen wel blij zijn dat deze boodschap gewoon zo door de NOS naar buiten gebracht wordt. Geen kritische kanttekening van de journalist, jammer!

En dat is dus “te veel”?

Nou ja, aangezien Wakker Dier een dierenwelzijnsorganisatie is, is het niet raar dat ze de vleesconsumptie terug willen brengen. Het is mij onduidelijk wat ze precies willen bereiken. Stoppen met vlees eten is blijkbaar niet nodig, maar minderen wel, en met meer aandacht voor een dierenleven. Dat laatste kan ik me helemaal in vinden.

Wakker Dier speelt nog even in op het natuurlijke schuldgevoel dat velen hebben over het gebruik van vlees door te zeggen:

 “Het was heel goed dat we minder vlees aten met zijn allen. Het aanbod van vegetarische producten is groter dan ooit. Het hoeft helemaal niet moeilijk te zijn om te minderen.”

Daar houd ik niet zo van, dat Wakker Dier voor mij bepaalt of ik goed bezig ben als ik minder vlees eet. Ik heb namelijk weer mijn eigen agenda, en dat is mijn eigen gezondheid, en plezier. Naast dierenleed.

Het Voedingscentrum

Wakker dier krijgt dan bijval van het Voedingscentrum, die zeggen dat ze liever maximaal 26 kilo per jaar zouden zien, dat is zo’n 71 gram per dag, want:

“In vlees zitten verzadigde vetten die het risico op hart- en vaatziekten aanzienlijk verhogen”, zegt het Voedingscentrum. Ook waarschuwt de organisatie voor het eten van te veel rood vlees. “Verschillende onderzoeken tonen aan dat als je te veel rood vlees eet de kans op kanker groter wordt.”

Heel jammer weer, want beide claims zijn nooit goed aangetoond. Verzadigd vet en hart- en vaatziekten lijken niet de relatie te hebben die altijd gedacht werd. Rood vlees en kanker is gewoon niet hard te maken zonder een gedegen onderzoek naar precies dit onderwerp. En ze blijven maar terug komen. Hoe harder ze het roepen, hoe meer waar het is? Toch? Hmmm…

Dit was precies wat Wakker Dier wilde natuurlijk, dat het Voedingscentrum een goede reden gaf om met vlees te minderen, met een cijfer erbij dat fijn laag is, wat perfect op hun eigen belangen aansluit.

Maar is het nu slecht of niet?

Voel jij je schuldig over je vleesconsumptie? Bang dat je slecht bezig bent? Als het om je gezondheid gaat, hoeft dat dus niet! Vlees is niet alleen lekker, het is ook gezond en zelfs belangrijk voor een goede gezondheid. Natuurlijk is het mogelijk om gezond te blijven zonder vlees, maar een optimaal dieet voor een mens is er één met een stukje vlees.

Het Voedingscentrum zegt vervolgens dat vegetariërs en veganisten vaak gezonder zijn dan vlees-eters, maar ik vrees dat dat te kort door de bocht is. Mensen kiezen er vaak bewust voor om geen vlees te eten, grote kans dat je dan ook bewuster om gaat met de rest van je voedingspatroon. Zijn die andere bewustere keuzes dan verantwoordelijk voor het gezonder zijn? Of de keuze om geen vlees te eten? En laten we dan ook de vleeseters verdelen in een groep die bewust een zo biologisch en puur natuur stukje vlees eet, en een groep die rookworst en kipnuggets als standaard vleesproduct gebruiken. Je weet wel, producten die onder de noemer “vlees” verkocht worden, maar die naam eigenlijk niet zouden mogen dragen. En als je dat verschil in vlees belangrijk vindt, trek je die kritische blik op je voedsel waarschijnlijk door naar alles dat je mond in gaat. Dat hoog bewerkt vlees (en andere hoog bewerkte producten) niet gezond zijn, is eigenlijk geen verrassing met ingrediëntenlijsten langer dan de lijst followers van Instagram-sterren. Beetje makkelijk van het Voedingscentrum en Wakker Dier heeft ze precies waar ze ze willen hebben.

Dierenwelzijn, gezondheid, beide?

Het Voedingscentrum praat over hoe gezond het vlees is voor jou, niet perse over het welzijn van het dier. Daar strijdt Wakker Dier vooral voor en dat is natuurlijk heel belangrijk! Wat Wakker Dier echter doet, is deze zaken aan elkaar koppelen, zodat je zeker het gevoel hebt dat je fout bezig bent. Ik houd daar niet van. Het is beïnvloeding en oneerlijk.

Uiteindelijk is de vraag: wat is voor jou belangrijk?

Ik maak erwtensoep morgen, met biologische schouderkarbonades en een klein stukje gerookt spek. Oh heerlijk, voel ik me zo níet schuldig over! Ik heb aan dierenwelzijn gedacht door de karbonades biologisch te kiezen (het stukje spek kan helaas niet) en het is geen grote hoeveelheid vlees. Ja, ik ben daar bewust mee bezig. Nee, mijn doel is niet om zo min mogelijk vlees te eten. Misschien is het dat voor jou wel. Iedereen heeft zijn eigen prioriteiten. Zolang we maar helder hebben dat Wakker Dier en het Voedingscentrum twee verschillende doelen (zouden moeten) hebben en dat de een hier voor het karretje van de ander gespannen wordt.

Heb jij een nieuwsbericht waarvan je wilt weten hoe het zit? Laat het me weten!

coconut-oil-on-wooden-spoon-2090575_1920

Kokosolie…vermijden of omarmen?

Oh joh, alle nieuwssites, het Voedingscentrum, internationale hartstichtingen, ze herhalen elkaar allemaal. Dat gaat ongeveer zo:

Waarom kokos zo populair geworden is? Wij snappen het ook niet, het zijn al die “guru’s” die het opgehemeld hebben, maar wij, als gevestigde orde, weten natuurlijk al tientallen jaren dat kokosolie slecht is. Dat roepen we ook al jaren, dus dat het nu ineens als een “nieuwtje” gebracht wordt, dat begrijpen wij ook niet. Oh ja, we herhalen het nog maar eens, kokosolie is verzadigd vet, verzadigd vet verhoogt je cholesterol, en cholesterol veroorzaakt hart- en vaatziekten.

Dus van kokosolie ga je dood?!

OK, dit voegde ik zelf toe, maar het is toch wat je eruit haalt, nietwaar? En als ze dit maar hard genoeg roepen, dan moet het wel waar zijn, toch?

Nou, dit is dus niet zo! Het zijn namelijk niet alleen de instagram-guru’s die roepen dat kokosolie zo geweldig is, het zijn daarnaast artsen, experts, onderzoekers, wetenschappers, kritische lezers en ga zo maar door. Zij roepen ook hard, en worden door sommigen geloofd, en door anderen, vooral de grote stichtingen, niet.

Fouten in de logica

Verzadigd vet is niet bewezen de veroorzaker te zijn van verhoogd cholesterol, en verhoogd cholesterol is niet bewezen de veroorzaker te zijn van hart- en vaatziekten. Yep, dat blijkt dus gewoon uit onderzoek.

Dan vraag je: OK, cholesterol, maar de relatie tussen verzadigd vet en hart- en vaatziekten zelf? Nou, dan zien we dat een grote meta-analyse (meerdere onderzoeken naast elkaar gelegd en geanalyseerd), geen associatie vond tussen verzadigd vet en hartziekten, en een beschermende associatie tussen verzadigd vet en beroerten. Ja mooi he, verzadigd vet lijkt te beschermen tegen beroerten! Ze konden dus niet aantonen dat verzadigd vet iets te maken hadden met hartziekten.

En dan is er nog het deel waarin kokosolie inderdaad een verzadigd vet is, maar dat niet alle verzadigde vetten op een hoop gegooid kunnen worden. Conclusies gingen over verzadigd vet, niet over specifiek het product kokosolie en mogen niet als zodanig overgenomen worden.

Dus kokosolie is misschien toch OK?

Nou, daar is dan weer wel informatie over te vinden, kokosolie zelf. Kokosolie heeft deze effecten:
  • ondersteunt reductie taille-omvang
  • verlaagt inflammatie / ontstekingen
  • kan mogelijk gewichtsverlies ondersteunen
  • kan mogelijk antioxidant status verbeteren
  • kan mogelijk beschermen tegen Alzheimer

Tientallen jaren geleden leidde slecht uitgevoerd onderzoek en ruzie onder onderzoekers ertoe dat degene die het hardst riep gelijk kreeg. Dat bleek de “verzadigd vet – hartziekten” theorie. Alle onderzoeken sindsdien zijn gebaseerd op een idee dat mogelijk niet correct was. Dat maakt alle onderzoeken die uitgaan van deze theorie, alvorens ze hypothesen gaan stellen, eigenlijk al bevooroordeeld. Oeps. En daar hangen we al onze adviezen aan op. Al tientallen jaren lang.

Mijn advies – Omarmen!

Welk onderzoek kunnen we dan wel vertrouwen? Dat is een lastige, voor mij is het duidelijk dat er te veel onderzoeken zijn die alle beweringen over cholesterol, verzadigd vet en hart- en vaatziekten tegenspreken om overtuigd te zijn van de gevaren. Daarnaast vertalen we dierlijk verzadigd vet nu ook naar kokosolie, wat toch wel een beetje een sprong is.

Gecombineerd met kijken naar onze geschiedenis als mensheid en hoe we onze babies voeden, zou het toch ook compleet onlogisch zijn dat verzadigd (dierlijk) vet ongezond is:

  • We populeerden de aarde nogal succesvol doordat onze hersenen snel ontwikkelden dankzij dierlijk vet. We aten veel verzadigd vet, maar naast dierlijk ook uit kokos. We deden het nogal goed op dat (verzadigd) vet, maar nu is het ineens slecht?
  • Moedermelk bevat veel vet (per druppel, moment van de dag wisselend, perfect wat er nodig is, tussen de 0 en 10%), waarvan 42% verzadigd. Juist ja, voor die ontwikkelende hersenen. Wauw, toch?

Recept!

Kokosolie is bestand tegen hoge temperaturen, omdat het een verzadigd vet is en daarmee enorm stabiel tegen oxidatie door hoge temperatuur. Doe lekker ruim kokosolie in je pan, niet te zuinig! Bak er veel groenten en wat reepjes vlees of stukjes vis in, voeg wat kurkuma en knoflook toe, een scheutje Tamari (glutenvrije sojasaus) en hoppa, een supermaaltijd vol met antioxidanten, goede vetten, hoog kwaliteit eiwitten en energie.

Geen rijst?! Dat is een heel nieuw onderwerp, maar inderdaad, kies voor het weglaten van rijst, of een heel klein beetje. Dat doe ik meestal, ik kook wat rijst voor de kinderen (die zijn actiever dan ik en in de groei) en neem zelf een kleine lepel omdat ik dat dan toch lekker vind. Als je meer lef of tijd hebt, probeer dan eens bloemkoolrijst (bloemkool gemalen tot de grootte van rijstkorrels en kort gekookt, gestoomd of gebakken). Het is niet hetzelfde, maar wel lekker eigenlijk!

Wil jij meer weten?

Welke vetten zijn goed voor je en welke niet? Hoeveel ervan heb je nodig? Word ik daar niet dik van? Is de geurloze kokosolie ook goed? Merel, wat zei je nu over die rijst? Hoe zit dat dan?

Stuur me een berichtje, een Appje of een mailtje als je vragen hebt, ik hoor graag van je!

Met de knop Nu Boeken boek je jouw gratis informatiegesprek als je een begeleidingstraject overweegt.

Weet jij al dat je simpel 1 of 2 uurtjes wilt waarin je dit soort vragen kunt stellen en beantwoordt krijgt? Met tips, recepten, achtergrond en zo? Boek dan een “Vragenuurtje op de praktijk” van 1 of 2 uur, ook met de knop “Nu Boeken”.

Liefs, Merel van RealFoodGirl

Foto: Pixabay.com