Glutenvrij

Over de (on)zin van glutenvrij

Glutenvrij is al een tijdje “hot topic”, en alhoewel “vegan” in opmars is, is het glutenvrij dat momenteel de gewone supermarkten verovert. Er is al heel veel over geschreven en blijkbaar hoor je óf bij het zweverige, ongefundeerde JA-kamp, óf bij het klassiek geschoolde en dus altijd gelijk hebbende NEE-kamp. “Nee” noemt “ja” een hipster en “ja” noemt “nee” dogmatisch.

Wat moet je daar nu mee?

 

De twee kampen

Beide geloofsovertuigingen missen wat mij betreft de boot. Ga ik kijken op websites van glutenvrije fans, dan redt glutenvrij je leven en voel je je fantastisch als je overstapt van tarwespaghetti naar pasta op maïs- of rijstbasis en gewone brownies naar glutenvrije amandel-dadel-kokos brownies. Terwijl zo’n voedingspatroon dan feitelijk nog steeds ronduit slecht is, ook al zijn de gluten eruit. Heeft het dan zin? Misschien, maar dat hangt van de rest van het dieet af.

Als diëtist zou ik in het NEE-kamp thuis moeten horen. Bij de diëtisten zie ik vooral een afwijzing van het idee dat mensen last van gluten kunnen hebben zónder officiële diagnose coeliakie (glutenintolerantie). Volgens hen zijn granen gezond en volkoren granen nog beter. Alle ongediagnosticeerden zijn dan onverstandig bezig en onnodig glutenvrij aan het eten, menen zij. Iets te voorbarig, meen ik, totaal negeren wat iemand zelf ervaart. Daarbij, granen zie ik absoluut niet als iets noodzakelijks, ik zou zelfs liever wat minder granen zien, eigenlijk.

Spaans onderzoek: “Glutenvrij ongezonder dan “gewone” voeding”

Dit wetenschappelijke onderzoek was belangrijk voor het NEE-kamp, want het bewees dat glutenvrij brood meer vetten en verzadigde vetzuren bevat, dat glutenvrije pasta minder suiker en proteïne bevat en dat glutenvrije koekjes minder proteïne en meer vet bevat, dan de glutenbevattende reguliere producten.

Een letterlijke koren op de molen voor de “glutenvrij is slecht” kant dat de glutenvrije varianten hoger bewerkt en minder volwaardig zijn en het totale voedingsplaatje wat ongunstiger laat uitkomen.

Dus, onzin of niet?

Het is een beetje kort door de bocht allemaal. Het gemiddelde “normale” voedingspatroon scoort niet zo hoog qua echte voedingswaarde. Het vervangen van volwaardige volkoren granen (waar ik dus ook niet enthousiast over ben), door voedingsstof-armere hoger bewerkte glutenvrije vervangers, is niet perse een goed idee. Daar ben ik het mee eens.

Dit houdt echter geen rekening met die mensen die zich daadwerkelijk beter voelen als ze geen gluten eten. Experts zijn het erover eens zijn dat de groep coeliakiepatiënten veel groter is dan bekend. Er zijn vele ongediagnosticeerden die niet voldoende (specifieke) klachten hebben om “gevonden” te worden. Wie durft dan te beweren dat iemand niet werkelijk klachten heeft van gluten en dat het allemaal onzin is? “Niet aangetoond” is niet hetzelfde als “niet bestaand”. Toegegeven, veel meer mensen doen aan de hype mee dan het te verwachten is dat er ongediagnosticeerde coeliakie patiënten zijn, maar dat betekent nog niet dat die hele groep zich aanstelt.

Ik voel me volgens mij beter op glutenvrij, wat nu?

Je zou kunnen uitzoeken of het echt de gluten zijn, of wat anders. Met het weglaten van de gluten, komen er andere producten in je voeding voor. Door het bewuster omgaan met voeding maak je wellicht andere keuzes. Dit is allemaal van invloed op hoe je je voelt. Misschien zijn het de gluten, maar misschien ook niet.

Wat ik mensen aanraad die het vermoeden hebben dat gluten hen niet goed bevallen, is hun voedingspatroon samen met de diëtist te bekijken. Het zou toch zonde zijn om zo bewust bezig te zijn en overal op te letten, terwijl het probleem misschien net even anders zit. Dan is er wellicht meer winst te behalen, met meer vrijheid en minder gedoe. Dit zoekt de diëtist samen met je uit.

Deze hele productgroep beperken (brood, pasta, ontbijtkoek, taart, koekjes, bami, pizza) doet waarschijnlijk meer goed voor je gezondheid dan de gluten-granen vervangen door andere granen. In plaats van een normale cracker en muffin te vervangen door een glutenvrije variant, zou je het ook gewoon weg kunnen laten en wat anders eten. Bijvoorbeeld extra groenten, een handje noten of een gekookt eitje. Dat maakt het aandeel “glutenvervangers” in je dieet kleiner en daarmee ook de noodzaak om je er druk over te maken of het bewuste product iets ongezonder is (op vlakken anders dan gluten) dan het glutenbevattende origineel. Die groenten, noten of eieren zijn gezonder dan die (glutenvrije) boterham.

Zonder diëtist

Ook zonder diëtist kom je een heel eind. Goed noteren wat je gegeten hebt en hoe je je voelt geeft heel waardevolle informatie. Probeer eens een paar weken graanvrij te gaan (geen brood, pasta, bami, pizza, noodles etc) en ervaar hoe dat bevalt. Heb je last van bonen of zuivel? Dan kan een FODMAP dieet helpen. Dit exact uitzoeken zonder professionele hulp is lastig, maar soms is het ontdekken van het bestaan van dit soort intoleranties al genoeg om de puntjes te verbinden en op onderzoek uit te gaan.

Als diëtist zou ik mijn werk niet goed doen als ik niet zou adviseren dat een flink aangepast voedingspatroon nooit langer dan enkele weken tot een maand getest moet worden zonder supervisie. Een goed voedingspatroon zorgt voor alle benodigde voedingsstoffen en daarnaast het beperken van voedingsmiddelen die de gezondheid schaden.

Heb jij hulp nodig? Ik help je hier graag bij!

Leave a Comment