week zonder vlees omslag

“Week Zonder Vlees” onder de loep

Moe van de kampen “vega” en “vlees”? Weet je niet meer wie je moet geloven? Je wilt het graag goed doen, maar wat is “goed”? Lees verder, RealFoodGirl helpt je je eigen keuze te maken, weloverwogen en zonder extremisme.

Nationale Week Zonder Vlees

Het is de Nationale Week Zonder Vlees. Het zijn de vegetariërs en de vegans tegen de vleesverslinders. Dat zorgt natuurlijk voor veel discussies waarbij niemand luistert of wint. Het ergste is nog dat deze discussie over meerdere totaal verschillende idealen gaat. De uitkomst hangt af van welk doel je voor ogen hebt. Helaas verdedigen de kampen hun eigen zienswijze zonder dit te beseffen en walsen ze over de idealen van de ander heen.

Ik ga niet herhalen wat de overtuigde kanten precies te zeggen hebben over elkaar en zichzelf, dat is smijten met scheldwoorden en overtuigingen en als je even je Twitter of Facebook opent krijg je genoeg voorbeelden. Je weet wat ik bedoel, het is nu juist wat je hier niet zult lezen.

Idealen en schuldgevoel

De discussie van wel of geen vlees (of dierlijke producten) hangt sterk samen met de idealen die je als persoon hebt. Je wilt wellicht de aarde redden, of dierenlevens sparen. Door deze bril maak je keuzes met betrekking tot je voedsel. Misschien heb je geen grote dromen of idealen maar wil je gewoon eten wat je lekker vindt en er verder niet over na denken. Elke keuze is goed. Je hoeft je niet te verdedigen voor je eigen keuze hierin.

We voelen ons in nauw gedreven als onze keuze bekritiseerd wordt, zeker als deze bestempeld wordt als “slecht”. Uit onzekerheid gaan zij soms overcompenseren en raken zij blind overtuigd van de nieuwe levensstijl. Ook een mogelijk gevolg is de hakken in het zand zetten, niet luisteren naar een andere mening en het halsstarrig de levensstijl bewaken.

Onzekerheid en schuldgevoel zijn niet de beste redenen om iets te doen of laten. Er is maar één persoon aan wie je verantwoording hoeft af te leggen, en dat is degene die terugkijkt in de spiegel.

3 verschillende idealen

Milieu

Het wetenschappelijke bewijs is erg wisselend in de effecten van vlees eten op milieu, maar de algemene mening is absoluut dat minder vee houden beter is in verband met minder waterverbruik en lagere uitstoot van broeikasgassen zoals CO2. Vlees belast het milieu en dat kan dus een goede reden zijn om minder vlees te eten.

Dierenleed en -welzijn

De vegetariërs en de vegans hebben als een van de redenen om te stoppen met vlees eten, dat het zielig is om dieren te houden en te slachten met als doel ze te consumeren. Voor hen is dit de belangrijkste reden om geen vlees te eten. Begrijpelijk, dit is heel legitiem en moet gerespecteerd worden.

Daarnaast geven deze dierenliefhebbers ook om de aarde en daarmee hebben deze personen niet één, maar twee grote idealen. Dat is samen natuurlijk meer dan genoeg om totaal overtuigd vegetariër of veganist te zijn.

Tot zover is het duidelijk, we moeten stoppen of anders flink minderen met vlees. Toch? Dan heb ik nog een ideaal voor jullie:

Gezondheid (voor de mens)

Niet onbelangrijk is de vraag of vlees gezond is voor de mens. Dit opent weer een totaal nieuwe discussie. De algemeen geaccepteerde mening is dat vlees niet goed voor ons is. Hier ben ik het dus absoluut niet mee eens (dat zal niet shockerend zijn).

Gebit en ons darmsysteem worden aangehaald als bewijs dat we met plantaardig voedsel overweg kunnen. Onderzoek toont aan dat vlees slecht is voor ons. Case closed. Daar lijkt geen speld tussen te krijgen te zijn. Zonder te ver in detail te treden (het gaat vandaag om de afweging van idealen, niet een punt voor punt artikel over de voors en tegens van vlees) een paar kanttekeningen:

Uit onderzoek blijkt dat we tijdens onze evolutie voornamelijk vlees EN groenten aten. We zijn aan de top van de voedselketen gekomen en hebben de aarde succesvol gepopuleerd door het eten van dierlijk voedsel. Het voor de mens ideale dieet lijkt het dieet te zijn wat we hadden gedurende onze gehele evolutie. Dit blijkt ook uit het feit dat zowel personen die geen vlees eten, als personen die geen groenten/fruit eten, tekorten krijgen aan vitamines en mineralen.

De onderzoeken die aantonen dat vlees slecht voor ons is, zijn slecht uitgevoerd en wijzen er voornamelijk op dat ons huidige voedingspatroon in zijn geheel ongezond is. Bewijzen dat vlees slecht voor de gezondheid is, zeker als we het hebben over een kwalitatief goed stukje onbewerkt vlees, kan alleen in een studie waarbij mensen jarenlang een dieet voorgeschreven krijgen waar ze zich aan moeten houden. In verschillende groepen kan dan getest worden wat de verschillen zijn.

Helaas berust onderzoek naar voedingspatronen bijna altijd op het principe van herinnering van wat je gegeten hebt in de dagen, weken of maanden daarvoor. Dit is uitvoerig bewezen bijzonder inaccuraat te zijn. Onder vlees valt dan niet alleen dat biologische biefstukje van de koe die gras gegeten heeft, maar ook de salami op je boterham en de hotdog tussen je broodje. Zo krijg je geen resultaten waar je echt wat mee kunt. Deze uitkomsten geven als enige betrouwbare resultaat dat “meer onderzoek nodig is”.

Met een hele evolutie vóór vlees, en alleen erbarmelijk onderzoek tégen, kan ik niet anders dan met vrij grote zekerheid aannemen dat een kwalitatief goed stukje vlees van een dier dat natuurlijk gehouden en gevoerd is, gezond moet zijn.

Door de algemene consensus dat vlees níet gezond is, komt ook dit derde ideaal uit op de conclusie dat je beter geen of minder vlees kunt eten. Bekijken we echter onze evolutie en het slechte onderzoek dat niets bewijst, dan is vlees waarschijnlijk wel gezond, en valt dit ideaal uit naar de kant van wél eten, mits kwalitatief goed.

Vlees of groenten, “of-of” versus “en-en”

Vega(n)’s halen graag aan dat de mens het prima doet op een diervrij voedingspatroon. Dit is waar (maar het beter als je goed weet hoe je je maaltijden opbouwt en supplementen slikt met o.a. vitamine B12, ijzer, vitamine D en omega-3 vetzuren). Mensen kunnen overleven onder de meest erbarmelijke omstandigheden. Die flexibiliteit zorgde voor de overleving van het menselijke ras. Hier zit een hele grote MAAR bij:

Dat het menselijke ras als geheel overleeft ondanks slechte voeding, is wat anders dan dat het niet uit zou maken wat je in je lijf stopt.

Als dat waar was, dan zaten we nu niet met zoveel chronische ziekten. Optimaal betekent zowel goede kwaliteit vlees, als ruimschoots groenten. Gezond eten en vlees-groenten is geen kwestie van “of-of”, maar “en-en”.

Een goed of slecht voedingspatroon wordt niet gedefinieerd door het wel of niet eten van vlees. Een carnivoor is niet (on)gezonder omdat hij vlees eet en een vegan is niet gezonder omdat hij geen vlees eet. Het gaat om het totaalplaatje. Iemand die bewust bezig is met gezond eten en van vlees houdt, zal naast zijn stukje vlees een ruime portie groenten leggen. Het is absoluut niet zeker dat een vegetariër of vegan meer groenten eet dan de carnivoor. Dan hebben we het feit dat vega’s meestal meer granen eten nog niet eens aangekaart, evenals de hoeveelheid verse producten tegenover kant&klare producten die bij beide voedingspatronen zowel gezond (vers) als ongezond (veel kant&klare producten) kunnen zijn.

Is er een middenweg?

Ik heb de 3 idealen in een Venn-diagram gezet. Afhankelijk van je idealen en je wensen, kun je een weloverwogen keuze maken met betrekking tot het eten van vlees.

Venn diagram idealen

Mijn conclusie is de volgende:

Als je geen enkel ideaal wilt negeren kun je overwegen om minder vlees gaan eten, mits dat vlees dan van goede kwaliteit is.

Is dit diagram compleet en heb ik alle mogelijke opties aangekaart? Vast niet. Ben ik van alles vergeten? Ongetwijfeld. Dit artikel is dan ook niet bedoeld om mensen die een aan extremisme grenzende overtuiging hebben punt voor punt onderuit te halen. Ik hoop alleen dat het helpt bij het scheiden van redenen en idealen, zodat iedereen zijn eigen keuze kan maken.

Maak je keuze en accepteer de gevolgen

Natuurlijk mag je als overtuigd vega(n) je eigen keuze maken en dierenleed en de aarde boven je eigen gezondheid zetten, of hierin proberen een balans te vinden. Zolang we maar wel helder hebben dat het ideaal en hoofddoel niet gezondheid is en dat dat gevolgen kan hebben.

Andersom kan een carnivoor ervoor kiezen alleen nog ruimtelijk, natuurlijk en biologisch gehouden vlees te eten en zijn eigen gezondheid, en plezier, boven de aarde of in mindere mate dierenleed (ze worden nog steeds geslacht, maar na een veel gelukkiger leven) te zetten, of proberen hierin een balans te vinden. Zolang we maar wel helder hebben dat het ideaal en hoofddoel niet de aarde is en dat dat gevolgen heeft voor het milieu.

Buiten de keuze voor vlees of geen vlees, is de rest van het dieet bepalender voor het wel of niet gezond zijn van het voedingspatroon. Laten we het “gezond”-principe dan ook niet te groot maken.

Wat fijn, dus de Week Zonder Vlees zit met “minder vlees” precies goed?

Niet echt. Op hun website beweren ze dat vegetarisch eten minstens even gezond is als een dieet met vlees en insinueren ze dat vegetarisch eten gelijk staat aan gezond leven. Dit is gewoon niet waar. Jammer genoeg kunnen ze dit wel staven met bewijs (al is het dan slecht onderzoek), dus liegen ze technisch gezien niet.

Ze adviseren vleesvervangers omdat daar vitamine B12 in zit, maar let wel, dit is toegevoegd en niet van nature aanwezig in de grondstoffen. Je kunt beter een supplement nemen met voldoende vitamine B12 en die 2 eieren die ze gelukkig ook voorstellen, dan de vleesvervanger (maar dat is mijn bescheiden mening). Maar goed, de grootste producenten die grof verdienen met hoogbewerkte “plantaardige” troep, financieren de Week Zonder Vlees. Vandaar dat ze wel vermelden dat er B12 in de vleesvervangers zit, maar niet vermelden hoe ver dat product van de natuur af staat.

Een groot bedrijf kan veel meer verdienen op super goedkope hoogbewerkte producten dan op een stukje kwaliteits vlees. Zij hebben er dan ook veel bij te winnen als we vlees afwijzen en aan de vleesvervangers gaan. Daarom sponsoren zij dit soort initiatieven, en reken maar dat ze wat te zeggen hebben over de inhoud van de website.

Een klein stukje kwaliteitsvlees van een natuurlijk gehouden koe, of een sojaproduct met 50 ingrediënten, gemaakt in een fabriek aan de andere kant van de wereld en toen de wereld overgevlogen naar jou?

Ieder zijn keuze, maar weet wat je kiest en waarom.